Zelf stucen: is het te doen en hoe begin je?

Zelf stucen is heel goed te doen op een kleine, vlakke muur. En behoorlijk pittig op een plafond of een muur vol bobbels. Het verschil zit in je ondergrond, in je gereedschap en vooral in het tempo waarin je werkt. Reken op een dag voor een muur van tien vierkante meter.

Ik loop de vragen langs die iedereen stelt voordat de eerste emmer opengaat. Hoe moeilijk is het echt? Wat vraagt een stucadoor? Welk materiaal kies je, en in welke volgorde werk je? Inclusief een paar tips die je uren schuurwerk schelen.

Kun je zelf stucen of bel je een stucadoor?

Ja, je kunt prima zelf stucen. Als je de klus maar slim kiest. Een rechte binnenmuur zonder ramen, in een ruimte waar het niet spiegelglad hoeft, is een uitstekende eerste keer. Een plafond, een muur pal in het tegenlicht van een groot raam of een trapgat: dat laat je aan een vakman over.

Waarom dat verschil zo groot is? Boven je hoofd werk je tegen de zwaartekracht in, en in strijklicht tekent elke golf van een halve millimeter zich af als een schaduw over je muur. Dezelfde golf in een gang ziet nooit iemand.

Deze klussen zijn geknipt om zelf te stucen:

• Een bestaande gestucte muur die vlekkerig of beschadigd is en een verse deklaag krijgt.
• Een muur van gipsplaten of gasbeton die netjes vlak zit.
• Een muur die je toch behangt of in een matte, donkere kleur zet.
• Een berging, bijkeuken of klussenkamer, waar je nog fouten mag maken.

Is zelf stucen moeilijk?

Niet qua kracht of techniek. Wel qua timing, en daar is stuc genadeloos in. Gips heeft een werktijd van ongeveer 45 tot 60 minuten. Binnen dat raampje moet je opzetten, afvlakken en narijden. Ben je te traag, dan trekt de laag dicht terwijl jij nog bezig bent en zitten die randen er voorgoed in.

De tweede horde is je pols. Je houdt de stucspaan onder een hoek van vijf tot tien graden, en die hoek moet je vasthouden terwijl je arm langzaam in brand staat. Het lijkt op beslag uitstrijken in een taartvorm: iedereen kan het, maar strak tot in de hoeken is puur een kwestie van oefenen.

Goed nieuws intussen: fouten zijn herstelbaar. Een bult schuur je weg, een kuil vul je bij. Wie eerst één muur oefent voor hij de woonkamer in duikt, haalt op muur twee al een resultaat waar niemand vragen over stelt.

Wat kost stucen per m2 en wat bespaar je?

Een stucadoor rekent in Nederland ruwweg 15 tot 30 euro per vierkante meter muur en 25 tot 40 euro voor een plafond, materiaal inbegrepen. Doe je het zelf, dan betaal je alleen de spullen. Kijk maar wat dat scheelt.

Bij die vraag wat stucen per m2 kost hoort wel een kanttekening. Veel stucadoors rekenen een minimumbedrag van 300 tot 500 euro, dus voor één kleine muur betaal je relatief veel. Precies de klus die je dus zelf oppakt.

Stucmortel of stucpasta: waarmee kun je zelf stucen?

Er zijn twee routes. Klassieke stucgips of stucmortel komt als poeder in een zak van 25 kilo en meng je zelf aan met water. Zelf stucen met stucpasta betekent dat je kant-en-klare pasta uit een emmer schept, die uren langer open blijft. Voor je eerste keer is dat een wereld van verschil.

• Stucgips uit een zak: goedkoop, zo’n 12 tot 20 euro per zak, goed voor 8 tot 10 vierkante meter in twee lagen. Korte werktijd, dus doorwerken.
• Stucpasta uit een emmer: 30 tot 55 euro voor 20 kilo, dekt 10 tot 15 vierkante meter in een dunne laag. Blijft uren bruikbaar en vergeeft je van alles.
• Cementgebonden stuc: voor natte ruimtes en buitenmuren. Harder, ruwer en lastiger glad te krijgen.
• Sierpleister of structuurstuc: je brengt bewust een korrel of patroon aan, waardoor kleine oneffenheden verdwijnen. De makkelijkste route naar een net resultaat.

Voor een eerste project ga je dus voor stucpasta of sierpleister. Wil je spiegelglad in de woonkamer? Dan wint stucgips uiteindelijk op schoonheid, maar dat vraagt oefening. Houd je het liever groen, kijk dan naar kalkgebonden pleisters, want er zijn genoeg milieuvriendelijke materialen die heerlijk soepel verwerken en bovendien vocht regelen.

Welk gereedschap heb je nodig om te stucen?

Minder dan je denkt, maar wel de goede spullen. Een slappe, goedkope spaan is de snelste weg naar een golvende muur.

1. Een roestvrijstalen stucspaan van 28 of 32 centimeter, met afgeronde hoeken.
2. Een plakspaan om het materiaal op je stucspaan te scheppen.
3. Een spackmes van 10 en een van 25 centimeter, voor hoeken en randen.
4. Een stevige kuip van 20 tot 30 liter en een mengspiraal op je boormachine.
5. Voorstrijkmiddel, een kwast en een verfroller met lange steel.
6. Kunststof hoekprofielen voor buitenhoeken, plus glasvliesband voor de naden.
7. Schuurpapier korrel 120 en 180, een schuurspons en een stofmasker.

Sta je op een trapje of steiger, zorg dan dat je stevig staat voor je begint; die veiligheidstips bij klussen thuis zijn hier geen overbodige luxe, want stucstof is loeifijn en je werkt met natte handen naast een stopcontact.

Hoe stuc je een muur, stap voor stap?

De volgorde blijft altijd hetzelfde: schoon, vlak, primer, twee dunne lagen, schuren.

1. Haal alles van de muur, plak de vloer af en schroef de stopcontacten los.
2. Maak de muur vetvrij met een sopje van soda en laat hem drogen.
3. Vul grote gaten en scheuren voor met een reparatiemortel. Werk je op nieuw plaatmateriaal, dan vraagt het afwerken van gipsplaten eerst om band over de naden.
4. Breng voorstrijkmiddel aan. Zuigende ondergrond krijgt verdunde primer, gladde ondergrond een hechtprimer met korrel. Minstens vier uur laten drogen.
5. Zet de eerste laag op van 1 tot 1,5 millimeter, van onder naar boven, en trek hem meteen af.
6. Laat de laag aantrekken tot hij mat wordt, meestal 30 tot 60 minuten, en rij hem na met een schone spaan om de golven eruit te halen.
7. Breng de tweede laag haaks op de eerste aan. Verticaal begonnen? Dan nu horizontaal.
8. Laat 24 tot 48 uur drogen, schuur licht met korrel 120 en stof goed af.

Werk bij 10 tot 25 graden, uit de directe zon en zonder tocht. Een openstaande deur op een winderige dag droogt je laag te snel, en dan krijg je haarscheurtjes. En verven? Wacht minstens een week, tot al dat vocht eruit is.

Welke tips maken zelf stucen makkelijker?

Deze vijf zelf stucen tips scheelden mij het meeste gedoe:

• Meng kleine hoeveelheden, hooguit een halve zak per keer. Restanten binden af in je kuip en dan mag je opnieuw beginnen.
• Houd een emmer schoon water en een spons naast je. Een schone spaan glijdt, een spaan met korreltjes trekt strepen.
• Werk in banen van ongeveer een meter breed en overlap steeds tien centimeter, terwijl de vorige baan nog nat is.
• Doe eerst de hoeken en randen met je spackmes, daarna pas de grote vlakken.
• Schuur pas als alles kurkdroog is en zet er een lamp schuin op. In dat strijklicht zie je precies waar nog een kuiltje zit.

En de tip die het meeste oplevert: leg je eerste muur in een ruimte waar je zelden komt. Bij mij werd dat de bijkeuken, en het verschil met de muur die ik een week later deed was pijnlijk zichtbaar. In de goede richting, gelukkig.

Korte vragen over zelf stucen

Kun je stucen over behang?

Nee. Behang laat los onder het gewicht van natte stuc. Eraf halen, tot en met de laatste papiersnippers.

Hoe dik mag een laag zijn?

Bij stucpasta 0,5 tot 1,5 millimeter per laag, bij stucgips 1 tot 3 millimeter. Dikker aanbrengen geeft krimpscheuren.

Kan ik stucen over tegels?

Ja, met een hechtprimer met kwartskorrel en een cementgebonden pleister. Zorg wel dat de tegels muurvast zitten en ontvet ze grondig.

Wat doe ik met scheuren die terugkomen?

Scheuren die telkens terugkeren zijn zettingsscheuren. Meer over scheuren en gaten repareren vind je in de klusrubriek. Frees ze uit, vul ze en leg er glasvliesband overheen.

Hoelang duurt het voor ik kan verven?

Zeven tot veertien dagen, afhankelijk van de laagdikte en je ventilatie. Voelt de muur nog koel aan, dan zit er vocht in.

Pak die spaan, begin klein en gun jezelf een oefenmuur. Wedden dat je na een halve dag de slag te pakken hebt?