Condens op ramen: oorzaken en 9 manieren om het te voorkomen

Condens op ramen ontstaat op het moment dat warme, vochtige binnenlucht een koud stuk glas raakt en het water simpelweg niet meer in de lucht kan blijven. Geen defect aan je ramen dus, maar een signaal over de lucht in je huis. Met de negen maatregelen hieronder ben je die druppels binnen een week de baas.

We kijken eerst waar al dat vocht vandaan komt, wat condens aan de binnenkant en aan de buitenkant je vertelt, en daarna volgen negen concrete manieren, van gratis tot grondig. Ik begin altijd bij de goedkoopste. In acht van de tien huizen is dat namelijk al genoeg.

Waar komt condens op ramen vandaan?

Condens op ramen komt door twee dingen tegelijk: een hoge luchtvochtigheid in huis en een koud raamoppervlak. Warme lucht houdt veel meer waterdamp vast dan koude lucht. Koelt die lucht tegen het glas af tot onder het dauwpunt, dan valt het water er letterlijk uit. Bij 20 graden en 60 procent luchtvochtigheid ligt dat dauwpunt rond de 12 graden.

Reken even mee. Enkel glas is bij nul graden buiten aan de binnenkant nog geen zes graden warm, dus daar slaat het altijd op. HR++ glas blijft rond de 16 graden en dus kurkdroog. Vandaar dat je het wel op die oude achterdeur ziet en niet op je woonkamerraam.

En dat vocht? Dat maak je grotendeels zelf, veel meer dan je denkt. Een gezin van vier blaast 10 tot 15 liter water per dag de lucht in:

• Ademen en transpireren: 1 tot 1,5 liter per persoon per etmaal.
• Douchen: ongeveer een halve liter per beurt.
• Koken zonder deksel: een halve tot een hele liter per maaltijd.
• De was binnen drogen: 2 tot 3 liter per wasje.
• Kamerplanten en een aquarium: samen zo een halve liter.

Heb je de ruimte, zet de wasmachine en het droogrek dan apart. Een eigen waskamer houdt die 2 tot 3 liter mooi uit je woonkamer en dat voel je meteen aan de luchtvochtigheid. Heb je die ruimte niet? Dan is een hygrometer van een tientje je beste aankoop van het jaar.

Condens op ramen aan de binnenkant: wat zegt dat?

Condens op ramen aan de binnenkant betekent dat er te veel vocht in de lucht zit, dat er te weinig geventileerd wordt of dat je glas te koud is. Meestal is het alle drie een beetje. Zie het als een waarschuwingslampje, want datzelfde vocht slaat ook neer op koude buitenmuren, achter je kledingkast en in de hoeken waar je nooit kijkt.

Meet je luchtvochtigheid een paar dagen op vaste tijden. Tussen 40 en 60 procent zit je prima. Blijf je boven de 70 procent hangen, dan is schimmel een kwestie van tijd. Zak je onder de 35 procent, dan wordt de lucht juist te droog en gaan je keel en je houten meubels mopperen.

Condens op ramen aan de buitenkant: goed of slecht nieuws?

Condens op ramen aan de buitenkant is juist goed nieuws. Het betekent dat je glas zo goed isoleert dat de buitenruit koud blijft. Na een heldere nacht straalt die buitenruit zijn warmte de lucht in, koelt af tot onder het dauwpunt en beslaat, precies zoals het gras in je tuin. Je ziet het vooral in het voorjaar en het najaar, op ochtenden na een onbewolkte nacht.

Je hoeft er niets aan te doen. Zodra de zon erop valt of er een zuchtje wind staat, is het binnen een half uur verdwenen. Zit er condens tussen de ruiten in? Dat is wel een ander verhaal: dan lekt de kitrand van je isolatieglas en helpt alleen nieuwe beglazing.

Manier 1 tot 3: maak minder vocht in huis

De goedkoopste route is het vocht gewoon niet maken. Deze drie kosten je niets en werken vaak al binnen een paar dagen.

1. Droog de was niet in de woonkamer

Een natte was op een rek in de huiskamer voegt 2 tot 3 liter water toe aan je binnenlucht, precies in de ruimte met je grootste ramen. Hang hem buiten, ook in de winter, want droge vrieslucht droogt fantastisch. Kan dat echt niet, gebruik dan een condens- of warmtepompdroger en zet die in een ruimte met een raam of een afzuiging.

2. Deksel op de pan en de afzuigkap 15 minuten door

Een pan pasta zonder deksel verdampt zo een halve liter, zo de keuken in. Met deksel blijft dat water waar het hoort en kook je nog sneller ook. Laat je afzuigkap na het koken een kwartier doordraaien, want op dat moment hangt het vocht nog gewoon boven je fornuis.

3. Douche korter, met de deur dicht en de afzuiging aan

De badkamer is de vochtfabriek van je huis. Douche met de deur dicht, zet de mechanische afzuiging op de hoogste stand en laat hem een half uur na afloop doorlopen. Trek daarna de wanden en de spiegel af met een raamwisser: een deciliter water die niet je huis in trekt. Wil je tegelijk energie besparen in de badkamer, zet dan je douchetijd op vijf minuten en sla je twee vliegen in een klap.

Manier 4 tot 6: voer het vocht sneller af

Vocht dat je toch produceert, moet je huis uit. Ventileren is geen luxe, het is de motor onder een droog huis.

4. Ventileer 24 uur per dag

Zet je ventilatieroosters open en laat ze open, ook ’s nachts en ook in januari. Mechanische ventilatie gaat nooit helemaal uit; die laagste stand kost je een paar euro per maand aan stroom. Maak de roosters een keer per jaar schoon, want een dichtgeslibd rooster voert vrijwel niets meer af.

5. Dwarsventileer tien minuten per dag

Zet ’s ochtends twee ramen aan tegenoverliggende gevels tien tot vijftien minuten wijd open. In die paar minuten ververs je de complete lucht in huis, zonder dat je muren en meubels afkoelen. Je verliest dus nauwelijks warmte. Werkt stukken beter dan een raam de hele dag op een kiertje.

6. Zet een ontvochtiger in de natste ruimte

Blijft je hygrometer boven de 65 procent plakken? Dan haalt een ontvochtiger van 200 tot 300 watt er 10 tot 20 liter per dag uit, voor 10 tot 20 euro per maand aan stroom. Zie het als een pleister: heerlijk tijdens een verbouwing of in een klam souterrain, maar nooit een vervanging voor goede ventilatie.

Manier 7 tot 9: maak je ramen en kozijnen warmer

Warm glas beslaat niet. Deze drie kosten wat meer, maar pakken het bij de bron aan.

7. Vervang enkel glas of zet er een achterzetraam voor

HR++ glas kost 100 tot 180 euro per vierkante meter geplaatst en tilt de binnenkant van je ruit van 6 naar 16 graden. Kan dat niet, bijvoorbeeld in een monument, dan doet een achterzetraam of isolerende raamfolie een flink deel van het werk voor een fractie van de prijs.

8. Laat de lucht langs je glas stromen

Dikke gordijnen die tot op de vensterbank vallen, sluiten het glas af van je warme kamerlucht. Daarachter koelt de ruit extra af en beslaat hij dus juist sneller. Houd 5 centimeter ruimte onder je gordijn of schuif ze overdag lekker open. Ruim ook die volgestouwde vensterbank eens leeg, zodat de warmte van de radiator langs het glas omhoog kan kruipen.

9. Houd elke kamer minstens 15 graden

Kamers die je helemaal niet stookt, zoals de logeerkamer, veranderen in koudemakers waar het vocht uit de rest van je huis neerslaat. Houd ze op minimaal 15 graden en zet de deur niet potdicht. In de slaapkamer is de combinatie van een open rooster en warme textielen ideaal: het glas blijft warm genoeg en jij ligt er heerlijk bij.

Wanneer wordt condens op ramen een probleem?

Zolang je ’s ochtends een randje ziet dat binnen een uur verdampt, is er weinig aan de hand. Vervelend wordt het als er water in de sponning blijft staan, want dan trekt het in je hout of in de kitrand en krijg je houtrot. Nog een stap verder verschijnen de eerste zwarte stipjes op de kit en in de hoeken van je kozijn.

Precies daar begint zwarte schimmel, en die pak je aan zodra je hem ziet. Wacht niet tot het vlekken van een paar centimeter zijn, want dan zit het in de voeg en niet meer alleen erop. Neem in de tussentijd elke ochtend je ramen even af met een raamwisser en een doek: twee minuten werk voor je hele huis.

Begin vanavond met dwarsventileren en hang die was buiten. Meet een week lang je luchtvochtigheid en kijk wat er gebeurt, want het gaat verrassend snel. Bij Interieurvriend staan nog veel meer van dit soort woonklussen klaar. Droge ramen, gewoon doen!