Het ontluchten van een radiator is zo’n klusje van vijf minuten waar je een hele avond warmer van wordt. Zit er lucht in je verwarming, dan komt het cv-water niet meer tot bovenin. Je hoort geborrel, je voelt een koude bovenrand, en ondertussen stook je voor de kat.
Ik zet het hele klusje voor je op een rij: wat je nodig hebt, bij welke radiator je begint, hoe je de druk daarna weer op peil brengt en wat je doet als een radiator koppig koud blijft. Een half uur en je bent klaar.
- Waarom moet je een radiator ontluchten?
- Wat heb je nodig om te ontluchten?
- Ontluchten radiatoren: waar beginnen?
- Radiator ontluchten in acht stappen
- Waterdruk bijvullen na het ontluchten
- Radiator wordt niet warm: wat nu?
- Tikkende verwarming: waar komt dat geluid vandaan?
- Hoe vaak moet je radiatoren ontluchten?
Waarom moet je een radiator ontluchten?
Lucht stijgt naar het hoogste punt van je radiator en houdt daar het warme water tegen. Water geeft warmte af, lucht vrijwel niet. Vandaar dat vertrouwde gevoel: onderin bloedheet, en die bovenste dertig centimeter blijft lauw. Herkenbaar?
Die lucht komt er trouwens vanzelf in. Vers vulwater zit vol opgeloste zuurstof die bij het opwarmen vrijkomt, en bij elke keer bijvullen glipt er wat lucht mee naar binnen. Een installatie die een jaar met rust is gelaten, heeft aan het begin van het stookseizoen bijna altijd zo’n luchtbel ergens bovenin.
En het scheelt gewoon geld. Een radiator die maar voor tweederde meedoet, laat je ketel langer doorstoken voor dezelfde kamertemperatuur. In datzelfde rijtje kleine ingrepen past ook energiezuinige verlichting, want ook daar zit de winst in gewoontes en niet in een verbouwing.
Wat heb je nodig om te ontluchten?
Bijna alles ligt al in je gereedschapslade. De ontluchten radiator sleutel is het enige echte klusgereedschap dat je erbij nodig hebt: zo’n klein vierkant sleuteltje van vijf millimeter dat precies op de ontluchtingsnippel past.
- Een ontluchtingssleutel van 5 mm, of een platte schroevendraaier bij nieuwere nippels met een gleuf
- Een oude theedoek om de nippel heen
- Een laag bakje of beker dat onder de nippel past
- Een emmer, voor als er meer water uit komt dan je dacht
- De vulslang van je cv-ketel, voor het bijvullen achteraf
Sleuteltje kwijt? Een kleine waterpomptang werkt ook op die vierkante nippel, al beschadig je hem daar sneller mee. Zet de tang licht aan en draai rustig.
Ontluchten radiatoren: waar beginnen?
Begin op de laagste verdieping, bij de radiator die het dichtst bij de cv-ketel hangt, en werk van daaruit omhoog naar de verste radiator in huis. Zo duw je de lucht steeds een stukje verder naar boven in plaats van hem heen en weer te schuiven.
Maar eerst: zet de boel stil. Thermostaat helemaal laag of de ketel in de zomerstand, zodat de pomp niet draait. Wacht dan twintig tot dertig minuten. In die tijd komt het water tot rust en drijft alle lucht netjes naar het hoogste punt van elke radiator, precies waar de nippel zit. Ontlucht je met een draaiende pomp, dan blijven er belletjes rondzwerven en sta je een week later opnieuw met dat sleuteltje te klooien.
Radiator ontluchten in acht stappen
Reken op vijf minuten per radiator. Doe je het hele huis, dan ben je een half uurtje zoet.
- Zet de ketel of thermostaat uit en wacht een half uur tot alles is afgekoeld.
- Lees de waterdruk af op de ketel of de externe drukmeter en onthoud die waarde.
- Zoek de ontluchtingsnippel: het kleine vierkantje boven aan de zijkant, tegenover de kraan.
- Houd de theedoek eromheen en het bakje eronder.
- Draai de nippel met de sleutel een kwart tot een halve slag linksom open, niet verder.
- Laat de lucht sissend ontsnappen tot er een dun straaltje water komt.
- Draai de nippel meteen weer dicht, handvast, zonder te forceren.
- Door naar de volgende radiator, en check aan het eind opnieuw de waterdruk.
Dat water is vaak pikzwart van het slib en laat prachtige vlekken achter op je vloer, dus leg er echt iets onder. Is de installatie nog warm, dan kan het bovendien gloeiend heet zijn. Vandaar dat half uur wachten.
Waterdruk bijvullen na het ontluchten
Elke keer dat je lucht en water aftapt, zakt de druk in het systeem. Bij een koude installatie in een doorsneewoning hoort de meter tussen 1,5 en 2 bar te staan. Zakt hij onder de 1 bar, dan slaat je ketel op storing of blijft de bovenverdieping steenkoud.
| Wat je merkt | Oorzaak | Actie |
|---|---|---|
| Boven koud, onder warm | Lucht in de radiator | Ontluchten |
| Boven warm, onder koud | Slib op de bodem | Laten doorspoelen |
| Radiator helemaal koud | Stift zit vast | Knop eraf, stift losmaken |
| Alleen boven koud | Te lage waterdruk | Bijvullen tot 1,5 bar |
| Borrelen en klotsen | Lucht in de leiding | Opnieuw ontluchten |
Bijvullen doe je met de vulslang tussen de waterleiding en de vulkraan van de ketel. Spoel de slang eerst even door, sluit hem aan, open beide kranen een klein stukje en houd de meter in de gaten. Stop rond de 1,8 bar, want koud water zet uit zodra de verwarming aanslaat. Draai daarna beide kranen dicht en haal die slang er weer af, anders lekt er langzaam leidingwater je systeem in.
Radiator wordt niet warm: wat nu?
Blijft een radiator niet warm na het ontluchten, dan zit het probleem ergens anders. Voel eerst waar hij koud is, want dat wijst je de richting.
Is hij overal even koud? Haal de thermostaatknop eraf. Daaronder zit een metalen stiftje dat je met je vinger moet kunnen indrukken. Zit het vastgeroest in de ingedrukte stand, tik er dan zachtjes op met de steel van een schroevendraaier en beweeg het een paar keer op en neer met een tang. Negen van de tien vastzittende knoppen komen zo weer los, en dat voelt echt als een overwinning.
Is de bovenkant warm en de onderkant koud, dan ligt er slib op de bodem. Dat spoel je niet even zelf weg; daar heb je een installateur voor die de hele installatie doorspoelt. Reken in ruwe termen op een paar honderd euro voor een gemiddelde woning.
Tikkende verwarming: waar komt dat geluid vandaan?
Een tikkende verwarming komt bijna altijd door leidingen die uitzetten en krimpen bij temperatuurwisselingen. Klemt zo’n leiding in een muurdoorvoer of tegen een beugel, dan schuurt het metaal langs de rand. Tik, tik, tik, precies als je in slaap wilt vallen.
Wat helpt:
- Stook op een lagere aanvoertemperatuur, bijvoorbeeld 60 graden in plaats van 80. Het verschil in uitzetting wordt kleiner.
- Wikkel isolatieband om de leiding in de doorvoer, zodat metaal en beton elkaar niet meer raken.
- Draai een knellende beugel een slag losser.
- Ontlucht opnieuw als het geluid meer op klotsen of borrelen lijkt.
Zit het getik achter een koof of een kast en wil je er echt vanaf? Dan is verwarmingsbuizen netjes wegwerken een mooi vervolgklusje voor het weekend erna. Met wat isolatie eromheen los je twee dingen in één keer op.
Hoe vaak moet je radiatoren ontluchten?
Eén keer per jaar is genoeg, het liefst in september of oktober, net voor het stookseizoen. Verder ontlucht je gewoon op signaal: borrelend geluid, een koude bovenrand of een kamer die maar niet lekker warm wil worden.
Is er net bijgevuld of aan de installatie gewerkt? Ontlucht dan een week later nog een keer, want er zit dan verse zuurstof in het water die langzaam vrijkomt. Vlak na zo’n rondje merk je meteen hoeveel sneller de kamer opwarmt, en dat zie je terug op je rekening. Dezelfde gedachte zit achter energie besparen in de badkamer, waar allemaal kleine ingrepen samen het meeste opleveren.
En die koele slaapkamer die je liever niet hoger stookt? Vang dat op met warme textielen, een wollen plaid en een dik bedkleed doen meer dan een graad erbij. Van dat soort praktische woonklusjes verzamelen we er steeds meer op Interieurvriend, dus pak dat sleuteltje en begin bij de radiator in de woonkamer. Je hoort binnen een minuut of het raak was!
