Vaatwasser verstopt? Zo krijg je het water weer weg

Je doet de deur open na een programma en daar staat het: een plas troebel water op de bodem. Een vaatwasser verstopt meestal niet van de ene op de andere dag. Er kruipt langzaam vet, een pitje of een etiket in het filter, de pompput of de afvoerslang. En het goede nieuws? In negen van de tien gevallen los je het in een half uur zelf op.

Hieronder loop je de hele afvoerroute door, van het filter onderin tot de sifon onder je aanrecht. Geen monteur nodig, nauwelijks gereedschap. Wel een oude handdoek en een beetje doorzettingsvermogen.

Waarom raakt een vaatwasser verstopt en loopt het water niet weg?

Een vaatwasser verstopt bijna altijd op een van vier plekken: het filter onderin, de pompput met de afvoerpomp, de afvoerslang of de sifon onder je gootsteen. Verder dan die blokkade komt het water niet, dus zakt het gewoon terug de kuip in.

De boosdoeners zijn saai voorspelbaar. Vet dat afkoelt en stolt tot een grijze laag. Papieren etiketten van potjes. Pitjes van tomaten en olijven, rijstkorrels, een botje, en die ene glasscherf van vorige maand. Woon je in een streek met hard water, dan komt daar kalk bij die het vet vasthoudt als cement.

Zie de afvoer als een tuinslang met een zeefje ervoor. Zit dat zeefje dicht, dan komt er niks doorheen, hoe hard de pomp ook staat te zwoegen. Hoor je de pomp wel brommen terwijl het water blijft staan? Dan zit de verstopping ergens verderop.

Wat heb je nodig om een verstopte vaatwasser te ontstoppen?

Weinig, en waarschijnlijk heb je alles al in huis liggen:

• Een oude handdoek en een platte bak of ovenschaal
• Een beker of maatbeker om water uit te scheppen
• Rubberen handschoenen, tegen scherpe scherven in de put
• Een tandenborstel of afwasborstel en een tandenstoker
• Een schroevendraaier, en soms een waterpomptang
• Een emmer voor onder de afvoerslang
• Schoonmaakazijn of citroenzuur en een pak soda

Doe eerst twee dingen. Haal de stekker uit het stopcontact of zet de groep uit, en draai de watertoevoerkraan dicht. Je zit straks met natte handen bij elektronica, dus sla die stap niet over. Ruim daarna de kast onder de gootsteen leeg; met een handig ingedeelde keukenopslag is dat zo gepiept en heb je meteen werkruimte.

Vaatwasser verstopt: wat te doen in 7 stappen

Werk van makkelijk naar vervelend. In de meeste keukens ben je bij stap drie alweer klaar.

1. Water eruit scheppen. Schep de kuip leeg met een beker en neem de laatste centimeter op met een handdoek. Leg die handdoek daarna voor de machine op de vloer.
2. Filters eruit en schoon. Draai het cilindrische filter een kwartslag los en til het grove filter en het fijne zeefje eruit. Spoel ze onder heet stromend water, borstel het gaas schoon en peuter aangekoekt vet los met een tandenstoker. Zit er kalk op? Vijf minuten in warm water met azijn en het laat vanzelf los.
3. Pompput controleren. Onder het filter zit een klein putje met de waaier van de afvoerpomp. Voel er met een handschoen in en haal eruit wat er niet hoort: glasscherven, pitjes, een sticker. Draai de waaier daarna voorzichtig een rondje met de hand, hij moet soepel meedraaien.
4. Sproeiarmen doorspoelen. Klik of schroef de onderste en bovenste arm los en prik alle gaatjes door met een tandenstoker. Spoel ze uit tot het water er overal weer vrolijk uitspuit.
5. Soda in de bodem. Strooi een flinke eetlepel soda in de lege kuip, giet er een halve liter kokend water bij en laat het twintig minuten staan. Dat weekt gestold vet los.
6. Kort heet programma draaien. Zet de machine leeg aan op 65 of 70 graden, zonder tablet. Kijk halverwege even of het water netjes wegloopt.
7. Nog steeds een plasje? Dan zit de blokkade verderop, in de afvoerslang of de sifon. Ga door met het kopje hieronder.

Een ding nog: gebruik nooit gootsteenontstopper of chloor in een vaatwasser. Die middelen vreten aan de rubberen afdichtingen en de kunststof onderdelen, en spoelen bovendien niet netjes weg.

Vaatwasser verstopte afvoer: slang en sifon controleren

Een vaatwasser met verstopte afvoer los je bijna altijd op onder de gootsteen. Trek de machine eerst rustig naar voren, met een stuk karton onder de pootjes zodat je je vloer niet openkrast.

Loop dan dit rijtje langs:

• Knik in de slang: platgedrukt tegen de muur of achter een lade, de klassieker. Leg hem in een ruime, losse bocht.
• Hoogteverschil: de slang hoort in een lus omhoog te lopen tot minstens 40 centimeter boven de vloer. Ligt hij plat, dan blijft er water in staan en stroomt vuil water terug.
• Blindstop vergeten: in een nieuwe sifon zit een dicht plaatje in de aansluiting. Bij het aansluiten vergeten uit te tikken? Dan loopt er nooit iets weg.
• Sifon vol vet: draai de beker eronder los boven een emmer en haal die grijze prut eruit. Meestal is dit de echte schuldige.
• Slang zelf dicht: koppel hem los, houd hem boven de emmer en spoel hem door met heet water en een flessenborstel.

Zet alles daarna handvast terug en draai de kraan weer open. Poets de kastbodem meteen even droog nu hij toch leeg is. Laat vervolgens een kort programma lopen en voel met een droge doek onder elke aansluiting: een druppel per minuut wordt binnen een week een natte kastbodem.

Water blijft in vaatwasser staan: wat nu?

Blijft er water in de vaatwasser staan nadat je het filter, de put, de slang en de sifon hebt gehad? Dan heb je geen verstopping meer te pakken, maar een defect. Zet je oor bij de machine als je het afpompprogramma start.

Bromt de pomp zonder dat er iets gebeurt, dan zit de waaier vast of is de pomp versleten. Hoor je helemaal niets, dan is het de pomp zelf, de vlotterschakelaar of de besturing. Zo’n vlotter die vastzit door kalk denkt dat de machine vol staat en blokkeert alles; hij zit onder de kuipbodem en met een lauw azijnsopje is hij soms zo weer los. Altijd even proberen voor je gaat bellen.

Een monteur rekent 90 tot 150 euro voor voorrijden en het eerste uur, en een nieuwe afvoerpomp kost 60 tot 120 euro aan onderdeel. Is je machine ouder dan tien jaar? Dan mag je gaan rekenen, want een nieuw model doet zes tot negen liter per beurt in plaats van twaalf tot achttien. Bij de nieuwste slimme keukenapparaten krijg je zelfs een seintje op je telefoon zodra de afvoer trager wordt. Best handig, al blijft dat filter gewoon met de hand schoongemaakt worden.

Hoe voorkom je dat je vaatwasser opnieuw verstopt raakt?

Voorspoelen hoeft echt niet. Sterker nog, het maakt het resultaat slechter, want de enzymen in je tablet hebben iets nodig om zich aan vast te bijten. Vaste resten eraf schrapen is wel slim.

Dit houdt de boel jarenlang open:

• Schraap botjes, pitjes, rijst en etiketten in de afvalbak, niet in de machine
• Spoel het filter elke twee weken onder de kraan, kost je twee minuten
• Draai maandelijks een leeg programma op 65 tot 70 graden met azijn of reiniger
• Giet gestold bakvet nooit door de gootsteen, want dat belandt in dezelfde sifon
• Houd zout en glansspoelmiddel op peil bij hard water, dat scheelt kalkaanslag
• Laat de deur op een kier staan na afloop, zo droogt de kuip en blijft de geur weg

Ja, zo’n maandelijks heet programma kost energie. Toch veel minder dan een machine die half verstopt staat te ploeteren, en met de tips onder energiebesparing in de keuken haal je dat dubbel en dwars terug. In de rubriek keuken staan trouwens nog veel meer van dit soort klusjes.

Pak die handdoek, draai het filter los en kijk eens wat er onderin ligt. Grote kans dat je binnen twintig minuten een kurkdroge bodem hebt en jezelf een dure monteur bespaart. Gewoon doen!